Context / probleemstelling of aanleiding

Context/probleemstelling of aanleiding:
Als onderdeel van de kwaliteitsafspraken formuleerde de Universiteit Maastricht (UM) in 2019 een nieuwe visie op toetsen. Kern van deze visie is de overstap van “assessment OF learning” naar “assessment FOR learning”. Het (digitale) portfolio neemt hierbij een centrale plaats in.
Meerdere opleidingen binnen de UM zijn bezig met de overstap naar een nieuw e-portfoliosysteem, PebblePad. Dit vraagt om een vertaling van opleidingsplannen naar een portfolio-inrichting die aansluit bij de onderwijs/toetsvisie en het competentieraamwerk, en is ingebed in het curriculum. In dit praktijkpaper onderzoeken we, aan de hand van inrichtingskeuzes van verschillende opleidingen, hoe de portfolio-inrichting leren, zelfsturing, begeleiden en beoordelen ondersteunt. Hierbij zien we een belangrijk onderscheid tussen studentgestuurde en opleidingsgestuurde e-portfolio’s.
Beschrijving van de interventie/innovatie:
De inrichting van het e-portfolio verschilt per opleiding (Siddiqui et al., 2022). Inrichtingskeuzes zijn gebaseerd op de principes van programmatisch toetsen, waarbij aggregatie van feedback op basis van het competentieraamwerk essentieel is (Baartman et al., 2022).
Binnen de UM worden opleidingen ondersteund bij de inrichting van hun e-portfolio. De inrichting wordt passend gemaakt bij het zelfstandigheidsniveau van de studenten, variërend van sterk gestructureerd (taken opgelegd door de opleiding) tot volledig studentgestuurd (vrije verzameling van bewijsmateriaal en feedback). Dit leidt ook tot verschillen in de rol van feedbackgevers: van vaste formats op vooraf bepaalde momenten tot vrijblijvende, door de student geïnitieerde feedback die geïntegreerd wordt in reflecties en leerplannen.
Ervaringen/analyse van de implementatie:
Sinds september 2024 maken de eerste opleidingen gebruik van het nieuwe e-portfolio. Inmiddels zijn 14 opleidingen aangesloten en de komende jaren volgen er meer. Een vergelijking tussen opleidingen toont dat:
– de mate van beschikbare begeleiding (door bijvoorbeeld mentoren) invloed heeft op de vrijheid die de student geboden kan worden in het gebruik van het systeem.
– opleidingen met grote studentenaantallen meer structuur en kwantitatieve eisen hanteren om borging te waarborgen.
– een portfolio dat tevens het (enige) summatieve toetsinstrument is, meer controle vergt vanuit de opleiding om alle aspecten van de competentieontwikkeling te borgen.
– een portfolio dat (uitsluitend) wordt ingezet voor professionele ontwikkeling en reflectie, studenten meer ruimte biedt wat betreft inhoud en vormgeving.
Een evaluatie met studenten, mentoren, feedbackgevers en opleidingscoördinatoren staat gepland voor academisch jaar 2025–2026.
Lessons learned (implicaties voor de praktijk):
Portfolio-inrichting kent een brede bandbreedte; geen “one size fits all”. Heldere uitgangspunten en contextanalyse zijn essentieel om “van achter naar voren” het e-portfolio te kunnen inrichten. Hierbij worden afwegingen gemaakt over impact op werklast van student, feedbackgever, mentor, en beoordelingscommissie. Tot slot vergroot een stevige inbedding in het dagelijks onderwijs en transparantie richting studenten over doelen en mate van regie de bruikbaarheid en meerwaarde van het portfolio.
Referenties (max. 2):
Siddiqui, Z., Fisher, M. B., Slade, C., Downer, T., Kirby, M. M., Isbel, S. T., & Brown Wilson, C. (2022). Twelve tips for introducing E-Portfolios in health professions education. Medical Teacher. https://doi.org/10.1080/0142159X.2022.2053085 Baartman, L., van Schilt-Mol, T., & van der Vleuten, C. (2022, October). Programmatic assessment design choices in nine programs in higher education. In Frontiers in Education (Vol. 7, p. 931980).