Context / probleemstelling of aanleiding

Context/probleemstelling of aanleiding:
Wetenschappelijk en maatschappelijk bewustzijn zijn cruciale competenties voor (bio)medische studenten, maar blijven in traditionele curricula vaak te abstract. Geneeskundestudenten passen wetenschap toe, maar hebben weinig zicht op het onderzoeksproces en beperkt tweerichtingscontact met mensen met ziekte-ervaring. Biomedische studenten verdiepen zich in onderzoek, maar doen dit niet zelfstandig en missen het perspectief van patiënten. Beide invalshoeken zijn nodig om de kloof tussen wetenschap en patiëntgerichte zorg te overbruggen. Volgens de leercyclus van Kolb ontstaat betekenisvol leren juist wanneer kennis wordt verbonden aan authentieke ervaringen (1). Dat vraagt om onderwijs waarin studenten actief samenwerken met patiënten én wetenschap zelf uitvoeren en ervaren (2).
Beschrijving van de interventie/innovatie:
Ons onderwijsinitiatief maakt dit concreet door patiëntparticipatie en burgerwetenschap te integreren in het curriculum. Samen met patiënten/ervaringsdeskundigen met boezemfibrilleren (BF) onderzochten medische en biomedische studenten in gemengde groepen triggers voor BF via enquêtes op het patiëntenplatform van Stichting AFIP. Studenten analyseerden de data en koppelden hun bevindingen terug aan de BF-ervaringsdeskundigen.
Onze centrale vraag was: <i>Hoe ervaren studenten onderwijs waarin zij samen met ervaringsdeskundigen wetenschappelijk onderzoek doen?</i> Hiervoor gebruikten we een explanatory sequential mixed-methods design: vragenlijsten bij studenten mét (n=14) en zonder (n=18) patiëntparticipatie, gevolgd door interviews met studenten die deelnamen aan het onderwijs met patiëntparticipatie (n=9).
Ervaringen/analyse van de implementatie:
Uit de eerste vragenlijsten bleek onverwacht dat studenten die zelf onderzoek deden met mensen met BF-zich minder competent voelden en wetenschap minder leuk en minder relevant vonden. De interviews gaven belangrijke nuance: studenten zagen duidelijk de waarde van patiëntparticipatie en van communicatie met ervaringsdeskundigen, en ontdekten dat onderzoek maatschappelijk betekenisvol is. Tegelijkertijd gaven zij aan meer begeleiding nodig te hebben, vooral bij statistiek en onderzoeksontwerp.
Op basis van deze bevindingen hebben we het onderwijs dit jaar opnieuw uitgevoerd, maar met intensievere begeleiding bij de onderzoeksstappen. Bij deze nieuwe groep namen we opnieuw een vragenlijst af (n=16). De resultaten laten een duidelijk verschil zien: studenten vonden wetenschap nu wél leuk en beoordeelden wetenschap als zeer relevant voor hun toekomstige beroep. De combinatie van begeleiding én direct contact met ervaringsdeskundigen bleek cruciaal voor een positieve ervaring.
Lessons learned (implicaties voor de praktijk):
Onderwijs waarin studenten samen met ervaringsdeskundigen onderzoek doen, levert krachtige en betekenisvolle leerervaringen op, maar vraagt om voldoende begeleiding. Meer en intensiever patiëntencontact versterkt bovendien de motivatie van studenten. De combinatie van authenticiteit, interactiviteit en begeleiding bepaalt de balans tussen uitdaging en leerplezier. Met de juiste ondersteuning verbindt burgerwetenschap theoretische kennis aan echte levensverhalen, versterkt het empathie, communicatievaardigheden en wetenschappelijke geletterdheid, en bereidt het studenten beter voor op de complexe praktijk van patiëntgerichte, evidence-based zorg.
Referenties (max. 2):
Kolb DA. <i>Experiential learning: Experience as the source of learning and development</i>. Englewood Cliffs (NJ): Prentice Hall; 1984.
Alao A, Burford B, Alberti H, et al. How can we enhance ‘real-time’ patient involvement in medical education? A qualitative study of patients and students. <i>BMC Med Educ</i>. 2025;25:216.