Context / probleemstelling of aanleiding

Probleemstelling (inclusief theoretische onderbouwing en onderzoeksvraag/vragen):
In de gezondheidszorg is adaptief handelen cruciaal, niet alleen voor ervaren artsen maar ook voor studenten in opleiding. Het theoretische kader van adaptive expertise (Hatano & Inagaki, 1984; Mylopoulos et al., 2016) benadrukt de noodzaak om zowel routinematige taken efficiënt uit te voeren als flexibel te reageren in onzekere situaties. Toch is weinig bekend over hoe geneeskundestudenten in de vroege, preklinische fase hun eigen adaptiviteit ervaren en ontwikkelen. Deze studie onderzoekt: Hoe nemen preklinische geneeskundestudenten hun adaptiviteit in de academische praktijk waar?
Methode:
Met oog op een diverse steekproef Zeventien studenten uit drie Europese universiteiten (België: KU Leuven, Nederland: Universiteit Maastricht, Portugal: Universidade Catolica Portuguesa) namen deel aan semigestructureerde interviews. De data werden inductief thematisch geanalyseerd volgens het kader van Braun & Clarke (2006). We rekruteerden aan de hand van convenience sampling.
Resultaten (en conclusie):
Twee vormen van adaptiviteit kwamen naar voren: het verfijnen van bestaande tools (optimaliseren van bekende strategieën binnen duidelijke verwachtingen, zoals toetsen of docentfeedback) en het ontdekken van nieuwe tools (experimenteren in onzekere situaties, vaak met gevoelens van kwetsbaarheid). Concluderend blijkt adaptiviteit bij preklinische studenten een contextafhankelijk proces, waarbij zowel veiligheid als blootstelling aan onzekerheid bepalend zijn. Studenten geven aan dat het verfijnen van bestaande strategieën hen een gevoel van controle en zekerheid biedt, terwijl het ontwikkelen van nieuwe strategieën vaak gepaard gaat met twijfel en risico. Tegelijkertijd beschouwen zij deze uitdagende momenten achteraf vaak als de meest leerzame ervaringen, ondanks hun terughoudendheid in dit soort momenten.
Discussie (beschouwing resultaten en conclusie in het kader van de theorie):
Onze bevindingen benadrukken: adaptiviteit manifesteert zich niet als een vaststaande eigenschap, maar als een gedragsvorm die verschilt naar gelang de context. Studenten blijken geneigd om veilige strategieën te optimaliseren, maar ervaren onzekerheid en kwetsbaarheid bij het ontwikkelen van nieuwe benaderingen. Dit onderstreept de noodzaak om adaptiviteit expliciet bespreekbaar te maken en te verankeren in het curriculum, zodat studenten leren omgaan met de balans tussen zekerheid en onzekerheid. Het bieden van reflectiemomenten, peer support en veilige oefenomgevingen kan hierbij als katalysator werken. Daarnaast toont deze studie dat adaptieve expertise in ontwikkeling is vanaf de preklinische fase en dat vroege begeleiding bepalend kan zijn voor het functioneren in latere klinische contexten. Deze bevinding sluit aan bij eerder onderzoek dat benadrukt dat blootstelling aan ill-structured problems en onzekerheid essentieel is voor de ontwikkeling van adaptieve expertise (Mylopoulos & Regehr, 2009). Bovendien ondersteunen onze resultaten de oproep van Gamborg et al. (2024) om juist de gemiste kansen van onzekerheid in medische curricula expliciet te benutten, zodat studenten deze ervaringen niet vermijden maar als leermomenten kunnen omarmen.
Referenties:
Hatano, G., & Inagaki, K. (1984). Two courses of expertise. 乳幼児発達臨床センター年報, 6, 27-36.
Schwartz, D. L., Bransford, J. D., & Sears, D. (2005). Efficiency and innovation in transfer. Transfer of learning from a modern multidisciplinary perspective, 3, 1-51.