Context / probleemstelling of aanleiding

Probleemstelling (inclusief theoretische onderbouwing en onderzoeksvraag/vragen):
De opleiding van medische studenten en artsen (niet) in opleiding tot specialist, ofwel junior professionals (JP), vindt voornamelijk plaats door actief meedoen met klinische werkzaamheden: werkplekleren. Om de leeromgeving én zorg duurzaam en toekomstbestendig te maken, is het van belang dat werkplekleren optimaal wordt gefaciliteerd. Werkplekleren voor JP wordt gefaciliteerd door medisch specialisten (MS), maar er is nog weinig bekend over hoe dit leren wordt gefaciliteerd (1). Dit onderzoek had als doel inzicht te krijgen in hoe MS het werkplekleren faciliteren voor JP in de klinische setting. Omdat werkplekleren plaatsvindt binnen een dynamische en contextgebonden omgeving, waarin leermomenten niet alleen afhankelijk zijn van beschikbare middelen maar ook van hoe deze worden herkend en benut, werd het theoretische kader van ‘agency and affordances’ als leidraad gebruikt. Dit kader biedt een passend perspectief om te begrijpen hoe het gedrag van MS wordt gevormd door de waarnemingen op de werkplek (affordances) en hoe dit MS in staat acht actie te ondernemen (agency). Daarmee geeft het model inzicht in de overwegingen en mogelijkheden van MS bij het faciliteren van werkplekleren.
Methode:
In juli en augustus 2023 zijn er 13 semigestructureerd interviews gehouden met 7 gynaecologen en 6 kinderartsen in een academisch ziekenhuis, een opleidingsziekenhuis en een niet-opleidingsziekenhuis in Nederland. Deelnemers zijn geselecteerd vanwege hun betrokkenheid bij het opleiden van JP. De getranscribeerde interviews werden door het onderzoeksteam inductief en iteratief thematisch geanalyseerd volgens de methode van Braun en Clarke.
Resultaten (en conclusie):
Opvallend was dat werkplekleren geïnterpreteerd werd als een breed concept, waarbij het van belang was om leermomenten te creëren die verband houden met patiëntenzorg en opdoen van medische competenties. De meeste MS waren niet bewust dat werkplekleren voortdurend plaatsvond en het aanwezig zijn op de werkplek in volledigheid omvatte.
Er zijn vier thema’s naar voren gekomen die MS benoemen om werkplekleren te faciliteren. Dit zijn
1) Verbinding en afstemming: (transparante) communicatie, afstemmen van begeleidingsstijl en supervisie.
2) Houding: van MS en JP.
3) Organisatie- en leerdynamiek: sfeer, rol en leercultuur.
4) Beleid en logistiek: facilitaire zaken (tijd, ruimtes, setting) en werkdruk.
Deze thema’s beschrijven samen aspecten om leermomenten en -omgevingen voortdurend te onderhouden en versterken in een veranderende zorgcontext. Binnen deze thema’s worden zowel bevorderende als belemmerende factoren benoemd. Een van de opvallendste bevindingen is dat de meest genoemde belemmerende factor beleid en logistiek is, waarbij het obstakel wordt gezien als iets buiten zichzelf en de eigen invloed.
Discussie (beschouwing resultaten en conclusie in het kader van de theorie):
De in dit onderzoek geïdentificeerde thema’s weerspiegelen de door MS ervaren agency en affordances bij het faciliteren van werkplekleren. De wijze waarop deze worden ingezet, hangt samen met de interpretatie van het concept werkplekleren en het bewustzijn van wat dit inhoudt. Daarnaast komen in de thema’s zowel bevorderende als belemmerende factoren en randvoorwaarden voor werkplekleren naar voren, waaronder onderlinge relaties, vertrouwen en de rol van het team. Tot slot sluiten de thema’s aan bij verschillende onderwijskundige theorieën (2), zoals situationeel begeleiden (Hersey & Blanchard) en Self-Directed Learning (Deci & Ryan).
Onze bevindingen wijzen erop dat een toekomstbestendige leeromgeving vraagt om bewustwording dat werkplekleren voortdurend plaatsvindt en niet beperkt is tot geplande momenten. Duurzaam werkplekleren vraagt daarom om structurele aandacht van MS voor verbinding, een leer-werkcultuur en (logistieke) randvoorwaarden. Door deze factoren te herkennen, erkennen en adresseren, kunnen we een leeromgeving creëren dat niet alleen bijdraagt aan de ontwikkeling en inzetbaarheid van JP, maar ook aan de veerkracht en toekomstbestendigheid van het zorgsysteem.
Referenties:
1. Strand et al.Conceptions of how a learning or teaching curriculum,workplace culture and agency of individuals shape medical student learning and supervisory practices in the clinical workplace.Adv Health Sci Educ Theory Pract. 2015;2(2):531-57.
2. RHA.Werkplekleren CAPP Agile Learning:Team Werkplekleren Radboudumc Health Academy; 2021.[Geraadpleegd September 2023]Available from:https://radboudumc.cappagile.com/spaces/werkplekleren-in-het-radboudumc/chapters/uitgangspunten-werkplekleren-in-het-radboudumc