Context / probleemstelling of aanleiding
Probleemstelling (inclusief theoretische onderbouwing en onderzoeksvraag/vragen):
In een tijd waarin geïntegreerde zorg<sup>1</sup> steeds belangrijker wordt, vinden coschappen grotendeels binnen afzonderlijke disciplines plaats. Hierdoor sluit de opleiding onvoldoende aan op de complexe praktijk van oudere patiënten met multimorbiditeit en chronische aandoeningen. Deze studie onderzoekt <i>hoe werkplekleren tijdens coschappen kan worden ingericht om leren over geïntegreerde zorg te bevorderen.</i>
Methode:
We kozen voor Design Based Research (DBR): een iteratieve, praktijkgerichte aanpak om ontwerpprincipes te ontwikkelen. Een eerdere context- en needsanalyse liet zien dat het Longitudinale Traject (LT), waarbij coassistenten één dag per week in de eerste lijn en vier dagen in de tweede lijn leren, een geschikte omgeving biedt om over geïntegreerde zorg te leren en vormde daarom het vertrekpunt.
Als theoretisch kader gebruikten we Cultural-Historical Activity Theory (CHAT) en Boundary Crossing Theory, uitgaand van leren door te bewegen tussen praktijken te bewegen en daarbij contrasten ervaren. Zulke contrasten stimuleren reflectie op hun rol als toekomstig zorgprofessional en op wat nodig is om geïntegreerde zorg te bevorderen. Deze zijn in alle fasen toegepast om bevindingen te interpreteren en het ontwerp te sturen.
We doorliepen twee verbetercycli in anderhalf jaar. Na een codesignbijeenkomst met stakeholders volgden verbeteringen voor leren op het grensvlak en organisatorische aanpassingen. Deze zijn geïmplementeerd en aan het einde van de cyclus geëvalueerd via focusgroepen. In de tweede cyclus zijn nieuwe verbeteringen toegevoegd, gevolgd door focusgroepen. De geanalyseerde focusgroepen en informele ervaringen droegen bij aan voorlopige ontwerpprincipes die iteratief zijn bijgesteld en werden in een digitale werksessie met stakeholders vastgesteld.
Resultaten (en conclusie):
De eerste verbetercyclus leidde tot diverse aanpassingen, die tijdens de presentatie worden toegelicht. De tweede cyclus ging over leren in 1<sup>e</sup> en 2<sup>e</sup> lijn, bekeken op patiënt-, organisatie- en systeemniveau. Uiteindelijk zijn drie ontwerpprincipes geformuleerd die samen het leren over geïntegreerde zorg ondersteunen:
<i>Organiseer een longitudinaal coschap in diverse zorgcontexten binnen de eerste en tweede lijn.</i> Voor geïntegreerde zorg is het belangrijk dat coassistenten de zorg vanuit diverse perspectieven ervaren.
<i>Stimuleer (begeleide) reflectie op opgedane ervaringen in de diverse zorgcontexten</i> Leren van diverse ervaringen vraagt om een verdiepend gesprek dat leidt tot inzicht in samenwerking, zorg en professioneel handelen.
<i>Heb bewuste aandacht en waardering voor een (ver)andere(nde) praktijk
</i> Aangezien geïntegreerde zorg (nog) niet volledig is verankerd in de praktijk, vereist leren over dit thema expliciete aandacht en inspanning op het niveau van organisatie, student en supervisor.
Discussie (beschouwing resultaten en conclusie in het kader van de theorie):
Deze studie toont dat een longitudinaal coschap, (begeleide) reflectie en aandacht voor een (ver)andere(nde) praktijk het leren over geïntegreerde zorg mogelijk maken, ondanks de gefragmenteerde context van coschappen. Met CHAT en Boundary Crossing werd zichtbaar hoe coassistenten leerden binnen twee contexten tegelijk, waarbij leermechanismen zoals identificatie, coördinatie, reflectie en transformatie naar voren kwamen, maar niet altijd benut werden.
Coassistenten konden verschillen en knelpunten identificeren vanuit verschillende perspectieven, waaronder die van (zorg)professionals en patiënten (principe 1). Door (begeleid) hierop te reflecteren werden coassistenten zich bewust van contrasten en konden sommigen formuleren wat dit betekende voor hun toekomstige rol (principe 2). Hierbij was de uitdaging dat de werkvloer zich vooral op de directe werkzaamheden richtte. Daarmee blijkt het voor supervisoren, en daardoor ook coassistenten, lastig om bredere zorgvraagstukken te belichten en te leren over geïntegreerde zorg (principe 3). Principe 3 vraagt daarom om inspanningen van organisatie, student en supervisor met gerichte aandacht voor het leren hierover, bijvoorbeeld via supervisorenbijeenkomsten met praktische tips voor begeleiding.
Door de drie ontwerpprincipes toe te passen kan werkplekleren over geïntegreerde zorg daadwerkelijk vorm krijgen en kan de opleiding beter aansluiten bij de complexiteit van de zorgpraktijk.
Referenties:
World Health Organization (WHO). Integrated care models: an overview, 2016.
