Context / probleemstelling of aanleiding

Context/probleemstelling of aanleiding:
Samenwerken is een essentiële vaardigheid in de gezondheidszorg, maar wordt binnen opleidingen nog te vaak als vanzelfsprekend beschouwd. Studenten worden in groepen geplaatst met het idee dat samenwerking ‘vanzelf’ ontstaat. Binnen de opleiding Technische Geneeskunde aan de Universiteit Twente werken studenten regelmatig samen en is er aandacht voor deze vaardigheid, maar dit leidt niet automatisch tot effectieve samenwerking of groei in samenwerkingscompetentie. Studenten ervaren weinig ‘lijn’ in hoe ze hun samenwerkingsvaardigheden moeten ontwikkelen gedurende de opleiding. Er wordt een duidelijke leerlijn gemist die inzichtelijk maakt welke stappen nodig zijn om uit te groeien tot een professioneel teamlid. Hierdoor wordt de bewuste ontwikkeling belemmerd en de reflectie op samenwerken.
Beschrijving van de interventie/innovatie:
Om zowel studenten als docenten beter te ondersteunen in het ontwikkelproces van samenwerkingsvaardigheden, is een visuele leerlijn Samenwerken ontworpen. Deze visuele leerlijn, ook wel de samenwerkwijzer genoemd, maakt het verwachte leerproces per leerjaar inzichtelijk. De leerlijn beschrijft per fase de focusgebieden, zodat studenten stap voor stap kunnen toewerken naar effectief functioneren in (multidisciplinaire) teams.
Basis elementen in de leerlijn zijn: bewustwording van eigen gedrag, het herkennen van kwaliteiten en valkuilen, en het nemen van verantwoordelijkheid in samenwerkingsprocessen. De leerlijn is geïntegreerd met andere ontwikkellijnen zoals communicatie, reflectie en professionaliteit, wat bijdraagt aan een samenhangende leerervaring. De samenwerkwijzer fungeert hierbij als visueel en inhoudelijk ankerpunt binnen de opleiding.
Ervaringen/analyse van de implementatie:
Tijdens collegiaal overleg bleek dat de leerlijn in de vorm van de samenwerkwijzer docenten handvatten geeft bij het opzetten van passend onderwijs en voor de begeleiding rondom samenwerken. Studenten gaven in semigestructureerde interviews aan behoefte te hebben aan meer duidelijkheid over wat er per leerjaar van hen verwacht wordt op het gebied van samenwerken. Met name in het eerste jaar werd deze behoefte uitgesproken: studenten willen weten waar ze staan en waar ze naartoe werken.
Een belangrijk inzicht uit de praktijk is dat het type opdracht van invloed is op de samenwerking. Wanneer onderlinge afhankelijkheid ontbreekt, vervallen studenten vaak in louter taakverdeling in plaats van echte samenwerking. Dit onderstreept het belang van expliciete aandacht voor samenwerken én het zichtbaar maken van de leerlijn.
Lessons learned (implicaties voor de praktijk):
De samenwerkwijzer kan docenten helpen om feedback te geven aan studenten en om zelf bewust te zijn wat er per leerjaar van de studenten verwacht wordt. Dit kunnen docenten meenemen in het ontwikkelen van onderwijs waardoor dit passend is bij de leerlijn.
Studenten hebben in semigestructureerde interviews positief gereageerd op het inzetten van de samenwerkwijzer in het onderwijs. Het zou de studenten helpen om bewuster te leren.
Studenten geven aan dat het vooral in leerjaar 1 fijn zou zijn om te zien waar je moet staan en waar je naartoe gaat. Dit maakt dat ze minder hoeven te zwemmen.
Samenhang met andere leerlijnen (zoals professionaliteit, communicatie en reflectie) versterkt het leerproces, wat de noodzaak van een samenwerkwijzer als overzicht benadrukt.
Referenties (max. 2):