Context / probleemstelling of aanleiding

Context/probleemstelling of aanleiding:
Met de opkomst van Artificial Intelligence en andere digitale ontwikkelingen wordt de wereld – en ook het onderwijs – steeds digitaler. Studenten worden voorbereid op het werken met slimme tools en technologie, waarbij efficiëntie en toegankelijkheid vaak centraal staan. Dit is aan te moedigen, maar er dient tegelijkertijd aandacht te zijn voor de uitdagingen die deze digitalisering met zich meebrengt: afname van concentratie, verminderde oprechte en ongestoorde interactie, privacyvraagstukken en zelfs fysieke klachten. Hierdoor ontstond de vraag: Wat kunnen we in deze tijd juist leren van een analoge dag?
Beschrijving van de interventie/innovatie:
Om studenten en docenten bewust te maken van hun eventuele digitale afhankelijkheid hebben wij een onderwijsinterventie ontwikkeld: <i>De Analoge Dag</i>. Tijdens deze studiedag wordt iedereen uitgedaagd zonder smartphone of andere schermen naar het onderwijs te komen. Ook de lessen worden analoog ingericht: geen PowerPoint, geen laptops, geen schermen. Studenten én docenten ervaren deze dag wat het betekent om offline te zijn, wat dit doet met hun focus, interactie, leerproces én ongemak.
Ervaringen/analyse van de implementatie:
Het experiment is inmiddels uitgevoerd bij drie groepen van 8 studenten tijdens het Klinisch Trainings Onderwijs (KTO) Heelkunde. Twee groepen deden actief mee; zij zetten hun telefoon daadwerkelijk uit en gaven na afloop aan meer focus en diepere gesprekken (met elkaar) te hebben ervaren. Een aantal studenten gaf zelfs aan behoefte te hebben aan herhaling van deze dag. Bij de derde groep was de bereidheid om mee te doen geringer. Een deel had de telefoon toch (zichtbaar) bij zich, wat leidde tot een minder uitgesproken effect. In alle groepen bleek de organisatie van <i>De Analoge Dag</i> een uitdaging: het vergt een goede voorbereiding en in sommige gevallen ook uitzonderingen. Omgang met ongemak (bijvoorbeeld zonder navigatie apps de weg vinden, beperkte bereikbaarheid en niets snel kunnen opzoeken) was wisselend per student. Samenvattend lijken de verschillen in groepsdynamiek en motivatie van invloed op het slagen van de interventie.
Lessons learned (implicaties voor de praktijk):
De Analoge Dag blijkt voor veel studenten een waardevolle eyeopener, mits de randvoorwaarden helder zijn en er voldoende groepscommitment is. De interventie kan bijdragen aan bewustwording van digitale gewoontes en verslaving, én aan het oefenen met offline communiceren – een vaardigheid die ook in de zorgpraktijk relevant is, bijvoorbeeld bij oudere patiënten of in situaties zonder digitale middelen. Het werkt tevens motiverend voor de docenten om creatieve analoge lesvormen te ontwikkelen. De opbrengsten kunnen groot zijn, maar succes vraagt om duidelijke uitleg vooraf en het creëren van een veilige, motiverende context.
Referenties (max. 2):